Ο συγγραφέας είχε την εξαιρετική ιδέα να γράψει ένα βιβλίο για τον κορυφαίο Έλληνα μαρξιστή φιλόσοφο Ευτύχη Ι. Μπιτσάκη (1927-2025). Το όλο εγχείρημα βασίζεται στη γνώση του έργου του Μπιτσάκη καθώς και στην προσωπική συναναστροφή μαζί του. Είναι αληθές άλλωστε ότι η παράθεση εργο-βιογραφικών στοιχείων αποβαίνει χρήσιμη ακόμα και για κείνους που έχουν συστηματικά εντρυφήσει στο έργο του και από μια άποψη βοηθούν ώστε να φωτισθεί καλύτερα το έργο αυτό.
Για πολλούς ο Ευτύχης Μπιτσάκης ήταν ο λόγος να αγαπήσουν το θέμα: μαρξισμός και επιστήμη (ες). Είναι σχεδόν αδύνατο να διαβάσεις βιβλία όπως τα Διαλεκτική και νεώτερη φυσική, Η φύση στη διαλεκτική φιλοσοφία και φυσικά, το Είναι και γίγνεσθαι και να μην επιδιώξεις αμέσως μετά να ασχοληθείς περαιτέρω με τα θέματα που πραγματεύονται. Σε αυτό συμβάλλουν η σπουδαιότητα του αντικειμένου και ο τρόπος πραγμάτευσης που είναι αξεπέραστος.
Χημικός, θεωρητικός φυσικός, φιλόσοφος, καθηγητής· σε κάθε ιδιότητα ξεχωριστός και συνολικά ένας homo universalis της εποχής του. Με ευθυκρισία, χωρίς δογματισμούς και απολυτότητες, διαλεκτικός και διαλογικός, κατασταλαγμένος και ήρεμος, πάντοτε μπορούσε να εκφράσει μια σκέψη που θα περιέκλεινε τη σοφία της γνώσης και της εμπειρίας (που γίνεται γνώση). Δεν έπαψε να γράφει και μόλις την περασμένη χρονιά εξέδωσε το τελευταίο του βιβλίο σε προχωρημένη πια ηλικία[1].
To 1981 o Μπιτσάκης εξελέγη τακτικός καθηγητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ήταν μια δικαίωση και ταυτόχρονα η απαρχή μιας νέας εποχής για τα Γιάννινα και τους φοιτητές τους που θα είχαν για τα επόμενα χρόνια την ευκαιρία να μυηθούν στην πραγματική φιλοσοφία και την διαλεκτική σκέψη. To 2008 εκδόθηκε ένα εκπληκτικό βιβλίο[2] με τα μαθήματα του Μπιτσάκη σε τεταρτοετείς φοιτητές του Φυσικού Αθηνών στη δεκαετία του 1980 με θέμα τα θεμέλια της φυσικής επιστήμης.
Ο Μπιτσάκης ήταν ένας από σπουδαιότερους και βαθύτερους μελετητές του Καρλ Μαρξ. Εκτός από το Κεφάλαιο μελέτησε ολόκληρο το έργο του Μαρξ και του Φρ. Ένγκελς – του οποίου μετέφρασε τη Διαλεκτική της φύσης. Παράλληλα μελέτησε διεξοδικά τα έργα του Β. Ι. Λένιν και ειδικά τα δυο βασικά φιλοσοφικά κείμενά του: Υλισμός και εμπειριοκριτικισμός και Φιλοσοφικά τετράδια. Στον Κ. Μαρξ αφιέρωσε ένα από τα καλύτερα βιβλία του: Καρλ Μαρξ, ο θεωρητικός του προλεταριάτου (1983).
Αν και (ή μάλλον ακριβώς επειδή ήταν) καλός γνώστης της σοβιετικής φιλοσοφίας, ο Μπιτσάκης αποστρεφόταν τον δογματισμό και τον σχολαστικισμό των επίσημων εκπροσώπων του «μαρξισμού-λενινισμού» στη φιλοσοφία. Μολονότι στρατευμένος διανοούμενος ο ίδιος, δεν δίστασε να έρθει σε ρήξη με το κόμμα όταν στο βιβλίο του Θεωρία και πράξη (1980) μίλησε ανοιχτά για τις παθογένειες των «Λαϊκών Δημοκρατιών».
Ο ελληνικός μαρξισμός βρήκε στο πρόσωπο του Ευτύχη Μπιτσάκη τον καλύτερο διανοητή του, με έργο επιβλητικό και κληρονομιά αστείρευτη. Τα βιβλία του και τα κείμενά του θα εξακολουθούν για πολλά χρόνια να αποτελούν πηγή έμπνευσης για τους προοδευτικούς ανθρώπους, έναυσμα για ριζοσπαστική σκέψη και επαναστατική δράση.
Πληροφορίες: Βασίλης Δ. Μπρούμας, Ευτύχης Ι. Μπιτσάκης – Βαθιά ματιά στον κόσμο και τους ανθρώπους, εκδόσεις Ισνάφι (2025), 247σελ
[1] Για μια εγκόσμια ηθική, εκδ. Α/συνέχεια (2024)
[2] Η εξέλιξη των θεωριών της Φυσικής, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος (2008)
Αφήστε μια απάντηση